Maria, ster van de evangelisatie

Het is een vergissing te menen dat het christelijk geloof alleen door mannen is verkondigd. In de evangelies wordt op veel plaatsen gesproken over vrouwen die in Jezus' leven een belangrijke rol hebben gespeeld. Om te beginnen natuurlijk zijn moeder, ook nog toen hij aan zijn publieke optreden was begonnen. Het Lucasevangelie (8,3) vertelt dat een aantal vrouwen Jezus op zijn tochten vergezelden en uit hun eigen middelen zorgden voor zijn levensonderhoud. Een van hen was Maria Magdalena, die later de titel apostola apostolorum, apostel van de apostelen heeft gekregen omdat zij de apostelen ervan overtuigd heeft dat de gestorven Jezus wel degelijk uit het graf was opgestaan. En dan was er de Samaritaanse vrouw die in het evangelie van vandaag uitgebreid aan het woord komt. In zekere zin de voorgangster van Maria Magdalena. Ambassadeur van Jezus.

Als u iemand die u tegenkomt een compliment wil maken, kan u zeggen: 'je ziet er stralend uit!' Dank je wel, zal die persoon antwoorden, maar intussen denkt hij of zij er wel het zijne of het hare van. Nu kan het ook gebeuren dat iemand die u tegenkomt er ècht stralend uitziet. Er moet hem iets heel bijzonders te beurt gevallen zijn, denkt u dan, het straalt af van zijn gezicht.
Zoiets hebben drie uitverkoren leerlingen van Jezus meegemaakt toen ze bij hem waren op een hoge berg. Zijn gezicht straalde als de zon en zijn kleren werden wit als het licht.

In de woestijn valt al het overtollige weg. De mens is er alleen met zichzelf, alleen met zijn licht- en schaduwkanten, met zijn verlangen en kleinheid. In de periode van het eerste christendom zochten monniken deze plek op om tot verbondenheid te groeien met God, met de aarde en met heel het leven.

Wie lang verblijft in de woestijn, beseft dat het een strijd wordt op leven en dood. Ofwel verlies je jezelf in verwarring en word je gek, ofwel ontdek je een levende bron in jezelf en breekt je leven open in een overstelpende solidariteit. Ofwel ga je nog strakker je vastklampen aan je ego en bouw je een dam om je heen, ofwel sterf je aan jezelf en word je zelf een stuk het sobere leven dat daar heerst.

Geen woorden maar daden!’ We kennen die zin maar al te goed. Soms hebben we die uit volle borst meegezongen bij een of ander evenement. Het was dan om te supporteren voor onze club of vereniging, opdat ze zouden winnen.

Dat zinnetje is ook de samenvatting van het evangelie van Matteüs. Doen ! Daar komt het op aan voor Matteüs. Geen vrome woorden, geen mooie gezangen, geen diepzinnige teksten, zelfs geen bijbelse gebeden, alleen het doen telt. Daarom staat er: ’Niet ieder die tot mij zegt: Heer, Heer! zal het koninkrijk van de hemel binnengaan, maar hij die de wil doet van mijn Vader in de hemel.

‘Wees niet bezorgd. Maakt u geen zorgen.’
Klinken die woorden van Jezus niet wat goedkoop als je denkt aan de vele mensen die de dag van vandaag tot over hun oren in de problemen zitten? Zorgen om uit de rode cijfers te geraken. Problemen met de kinderen. Falen in de relaties. Onzekerheid en verdriet bij ziekte of bij het verlies van een geliefde. Het hoort allemaal bij het leven. Bekommernissen en zorgen zijn er niet uit weg te denken.

Een koning noemen we zijne majesteit en de paus zijne heiligheid. Majesteit, tot daar aan toe, maar heiligheid? De paus zou moeten protesteren als hij zo wordt toegesproken. Maar merkwaardig genoeg vraagt de Bijbel, het Oude zowel als het Nieuwe Testament, van alle gelovige mensen dat ze heilig zouden zijn. Moeten we dit voorschrift ernstig nemen? Het kan in elk geval niet betekenen dat gewone mensen zoals u en ik er moeten naar streven ooit na hun dood heilig verklaard te worden.

Misschien is het u ontgaan – alle begrip daarvoor want er waren de jongste maanden in de media zoveel andere dingen te zien, te horen en te lezen over de Kerk – maar onlangs heeft de paus zich wel erg positief uitgelaten over de dialoog met het Jodendom. Hij raadt christenen zelfs aan om met de Joden samen de Bijbel te lezen en te bestuderen. Daarmee zet Benedictus XVI een flinke stap voorwaarts in de oecumenische toenadering, door het tweede Vaticaans Concilie ingezet.

Veronderstel dat een predikant zijn toehoorders feliciteert omdat ze arm van geest zijn. 'Arm van geest' noemen we iemand die een beetje simpel is, verstandelijk niet erg begaafd. Ze zullen zich beledigd voelen. Dan nog liever gelukgewenst gewoon omdat we arm zijn, zullen ze denken, hoewel ze dat ook niet gaarne horen.

 
We zitten in onze maag met de evangelische gelukwensen. Er is uitleg bij nodig om hun boodschap niet verkeerd te doen overkomen.

De asielzoekers die ons het meest aanspreken zijn de mensen die naar ons land vluchten omdat ze in hun thuisland voor hun leven moeten vrezen. Ze zoeken een veilig onderkomen, in een land waar ze niet vervolgd worden, waar ze in een beetje welvaart met hun gezin en hun kinderen hopen te kunnen leven.

Het klinkt heel vreemd, maar dat is het niet: volgens het Matteüsevangelie is ook Jezus zo'n asielzoeker geweest. Hij was nog maar pas geboren toen zijn ouders voor hem asiel zochten in Egypte om hun kind te redden uit de greep van Herodes die het op zijn leven had gemunt. En als volwassen man is hij zelf voor een dodelijke dreiging gevlucht toen zijn neef Johannes in de gevangenis was geworpen en weldra zou gedood worden. Hij zocht een veilig onderkomen in de noordelijke uithoek van zijn vaderland, de streek die het 'Galilea van de heidenen' werd genoemd. Daar is het dan allemaal begonnen. Een fundamentele wending in de mensengeschiedenis.