30-10-12

57ste Liturgisch Congres over de initiatiesacramenten

‘INITIATIE IS IN DE CHRISTELIJKE WERELD GEEN MODE- MAAR EEN SLEUTELWOORD’


 

stijn van den bossche,interdiocesane commissie voor catechese,icc,parochies,zondag,gebed,zang,stilte,joris polfliet,theologie,interdiocesane commissie voor liturgische zielzorg,iclz,volwassenen,louis-marie chauvet,le sacramentum fondamental,paasmysterie,liturgie,congres,sacramenten,initiatiesacramenten,blankenberge,duinse polders,kinderdoop,doopsles,kinderen,jongeren,eerste communie,vormsel,geloofsverkondiging,eucharistie,geloof,tertullianus,peter malfiet,catechese,jeugd,gezin,pastoraal,gent,samenleving,modewoord,sleutelwoord



BLANKENBERGE (KerkNet) – Gisteren maandag 29 en vandaag dinsdag 30 oktober vindt in ‘Duinse Polders’ in Blankenberge de intussen al 57ste editie van het Liturgisch Congres plaats. Centraal staat de viering van de initiatiesacramenten: de kinderdoop, het doopsel van kinderen op schoolleeftijd, vieringen met kinderen en jongeren rond eerste communie en vormsel en hun samenhang met de bredere context van initiatie en geloofsverkondiging. Na eerst stil te staan bij de inhoudelijke achtergronden van initiatie en de band tussen de drie initiatiesacramenten – doopsel, vormsel en eucharistie – is er vanuit de concrete realiteit telkens ook aandacht voor de kansen en mogelijkheden om die vieringen te laten functioneren binnen het ruime kader van initiatie tot het geloof.

“Je wordt niet als christen geboren, je moet het worden”. Deze gevleugelde woorden van Tertullianus (3de eeuw) leken wel de rode draad doorheen de eerste van twee congresdagen. Peter Malfiet, bisschoppelijk gedelegeerde voor catechese, jeugd- en gezinspastoraal in het bisdom Gent, toonde aan hoe het begrip initiatie in de samenleving een modewoord is, terwijl het in de christelijke wereld een sleutelwoord wordt: door initiatie leren we hoe als christenen te leven. Initiatie betekent ondergedompeld worden in het leven van de Kerk, in het bijzonder door de liturgie en de daadwerkelijke zorg voor mensen. Het is een overdracht van een manier van leven via diverse etappes: van ‘savoir’ over ‘savoir-faire’ om ten slotte te komen tot het ‘savoir-être’, met dien verstande dat deze hele weg steeds opnieuw herbegonnen moet worden. Christen zijn is immers geen te bereiken doel waarna men voor eens en voor altijd kan achterover leunen. Het is elke dag, elk uur van die dag steeds opnieuw herbeginnen.

‘Le sacrementum fondamental’

Van Joris Polfliet, algemeen secretaris van de Interdiocesane Commissie voor Liturgische Zielzorg (ICLZ), kregen de deelnemers een stevige brok sacramententheologie voorgeschoteld. Hij toonde aan dat bij de christelijke initiatie van volwassenen het herstel van de oorspronkelijke volgorde van de initiatiesacramenten een winstpunt is. Met de opheffing van de feitelijke scheiding tussen doopsel en vormsel en met de (eerste) eucharistie – de eerste communie dus – als afsluitend sacrament, (her)ontdekken we de eenheid tussen deze drie sacramenten, die doorheen de eeuwen in het Westen verloren ging. Met de herwaardering van wat Louis-Marie Chauvet ‘Le sacramentum fondamental’ noemt (het geheel van doop-vormsel-eucharistie), wordt ook de eenheid duidelijk van het paasmysterie zelf. De vraag luidt dus: hoe kunnen de initiatiesacramenten opnieuw sterker de initiatie ondersteunen? Polfliets inleiding mondde uit in een verbazende paradox: tegen het herstel van de oorspronkelijke volgorde van de initiatiesacramenten bestaan weinig of geen theologische bezwaren. Ook de deelnemers in de zaal gaven direct of indirect te kennen dat het herstel van de eenheid van ‘le sacramentum fondamental’ eigenlijk heel logisch zou zijn. Alleen dienen op de weg tussen de theologische logica en de pastoraal vele, vaak ingewikkelde en concrete vragen afdoende beantwoord te worden.

Catechetische wegen

Stijn Van den Bossche, de secretaris van de Interdiocesane Commissie voor Catechese (ICC), ging op zoek naar catechetische wegen die vanuit een missionair perspectief bewandeld kunnen worden. Hij wees erop dat de problemen waarmee de catechese geconfronteerd wordt veeleer te maken hebben met een falende kerkelijke omgeving waarvoor een hervorming van het parochielandschap dringend nodig is. En omdat de sacramenten van de initiatie voor kinderen niet langer initiëren, dient een andere weg ingeslagen te worden. Van den Bossche verwoordde de hindernissen en de weerstanden die daarbij, bewust of onbewust, opduiken. Hij kon vooral op instemming rekenen bij zijn vaststelling dat, waar er een levendige kerkgemeenschap is met verzorgde liturgie, en af en toe een initiatief van catechese op zondag, het werk dat initiatiepastoraal met zich meebrengt in niet geringe mate vermindert. Eén goed verzorgde liturgische viering, waarin een warme kerkgemeenschap toont hoe ze God dankt en prijst, bidt en zingt, stil wordt en dan weer haar nood uitspreekt, is wat initiatie betreft meer waard dan drie ‘catecheselessen’ aan kinderen die daarvoor uit de kerk worden gehaald. In een tweede deel paste Van den Bossche de overgang van logica, die hij in het eerste deel had geschetst, toe op de pastoraal van de drie initiatiesacramenten geïnspireerd op het Franse voorbeeld. 


Een uitgebreid verslag van de eerste congresdag

De commentaren zijn gesloten.