29-08-12

Bert Claerhout over vrijlating Michelle Martin: 'Rede versus emotie'

foto_1_1325272703.jpegMichelle Martin, de ex-vrouw van Marc Dutroux, werd voorwaardelijk vrijgelaten. De strafuitvoeringsrechtbank van Bergen had daartoe al eerder het licht op groen gezet, maar doordat de procureur-generaal naar het Hof van Cassatie stapte, bleef Martin voorlopig in hechtenis. Ondertussen laaiden de discussies hoog op en onder impuls van Paul Marchal, de vader van de vermoorde An, werden her en der acties gevoerd. Protestmarsen voor het clarissenklooster van Malonne moesten de zusters, die zich bereid hadden verklaard Martin op te nemen, op andere gedachten brengen.

Dat Michelle Martin voorwaardelijk wordt vrijgelaten, is volkomen in overeenstemming met onze wetgeving. Ze heeft de helft van haar celstraf uitgezeten - wat meer is dan het wettelijke minimum - en ze aanvaardt de opgelegde voorwaarden. De wet is de wet, en die geldt ook voor haar. Dat neemt niet weg dat de ex van Dutroux voor velen de verpersoonlijking van het kwaad is. Zij bestuurde de wagen toen Dutroux zijn slachtoffers oppikte en ze gaf de honden eten terwijl de meisjes verhongerden. Zoiets begrijp je nooit.

Dat velen vinden dat Martin te vroeg vrijkomt, is dan ook begrijpelijk. Houdt dat echter in dat onze samenleving haar houding tegenover wie in het leven heeft gefaald, alleen moet afstemmen op wat de slachtoffers willen of op het collectieve verwerkingsproces? Trouwens, voor de mensen wier leven door Dutroux en Martin is verwoest, komt er, heel begrijpelijk, wellicht nooit een moment waarop ze kunnen zeggen: "Nu is het genoeg." In het geval-Martin staan rede („Iedereen heeft recht op een tweede kans") en emotie („Dertig jaar cel is dertig jaar") lijnrecht tegenover elkaar. Die tweespalt vinden we ook terug bij de gelovigen. De afgelopen weken werd ik herhaaldelijk aangesproken door mensen die het de arme klaren van Malonne bijzonder kwalijk nemen dat ze Martin onderdak willen geven. „Met zo'n Kerk wil ik niets meer te maken hebben", schreef een boze lezer.

Maar zei Jezus niet dat vergeving altijd mogelijk is? Op Petrus' vraag „Hoe vaak moet ik mijn broeder vergeven als hij me kwaad doet?", antwoordde Hij: „Geen zeven keer, maar zeventig maal zeven keer." (Matteüs 18, 22) Geen makkelijke opdracht, zeker niet als Hij ons ook nog vraagt dat onvoorwaardelijk te doen. Daardoor belandt de Kerk tussen hamer en aambeeld. Terwijl de publieke opinie focust op de keuze tussen dader of slachtoffer, daagt de evangelische boodschap de Kerk uit tot een dubbele loyauteit: solidariteit met de slachtoffers en tegelijk meewerken aan een humaniseringsproces waardoor de dader tot inkeer komt, berouw toont en zijn leven ten goede verandert. Ongetwijfeld levert dat de Kerk het onterechte verwijt op dat ze alweer de kant van de dader kiest.

De clarissen van Malonne benadrukken dat zij de zware misdaden van Michelle Martin niet goedpraten en alle begrip hebben voor het leed van de slachtoffers, maar dat niemand erbij gebaat is dat geweld met wraak en vergelding wordt beantwoord. Desalniettemin verlangt het moderne rechtsgevoel dat een dader inkeer betoont en in de mate van het mogelijke ook zijn schuld ten opzichte van de samenleving inlost. En op dat vlak zitten velen blijkbaar met serieuze twijfels.

Vermoedelijk hebben de zusters van Malonne hun beslissing genomen na diepgaand overleg binnen de gemeenschap. De komst van Martin zal het leven van de communauteit hoe dan ook grondig veranderen. Manifestanten, paparazzi en politieagenten voor de kloostermuur staan haaks op een leven van afzondering, bezinning en gebed. En tot slot, wat met Michelle Martin? Toont ze berouw? Is ze bereid tot zo'n teruggetrokken leven? Wie nooit met haar sprak, kan daar niets zinnigs over zeggen. We hopen dat de maatschappelijke werkers en de psychologen niet over één nacht ijs zijn gegaan. Een klooster is hoe dan ook geen vluchtoord. Wie er zonder enige religieuze affiniteit naartoe trekt, vindt er ook geen zielenrust.

Bert Claerhout
hoofdredacteur KERK & leven 

Deze column leest u op 5 september in KERK & leven 

De commentaren zijn gesloten.